اندیشه سیاسی

 از زمانى كه اسلام تا قلب قاره آمريكا و اروپا نفوذ كرد ، قرنهامى گذرد . امّا اين ورود، از همان آغازِ دو پيامد بسيار مهمّ در پى داشت : نخست اين كه اسلام به علت ترويج انديشه صلح دوستى ، برابرى ، خداگرايى و ... پيروان زيادى يافت . دوم اين كه مسلمانان جديد اروپايى و آمريكايى با تاءسى از تعاليم اسلام در مواجه با ستم ، نابرابرى اجتماعى و تجاوز به حريم انسانيت ، واكنشهاى مختلفى چون تاءسيس سازمانهاى سياسى و اقتصادى و دفاع همه جانبه از اعتقادات خود، نشان دادند. اين واكنشها در كشورهاى ايالات متحده آمريكا و بوسنى هرزگوين از وضوح بيشترى برخوردار بوده است .

جنبش اسلامى سياهپوستان آمريكا

آن نيز بر اثر رفت و آمد تجار و بحرپيمايان مسلمان ومهاجرت گروهى از مسلمانان اروپايى ، هندى و ... ⁽²⁹³⁾، و مهمتر از همه ، مهاجرت اجبارى بردگان مسلمان سياه به قاره آمريكا⁽²⁹⁴⁾ اسلام در آن مكان نفوذ كرد و مطرح شد. با اين وصف اسلام از اوايل قرن 14 ه‍ . ش ./ 20 م . آن هم در پى اوجگيرى محروميت رنگين پوستان به ويژه سياهپوستان مسلمان آمريكايى از حقوق فردى و اجتماعى و ناكامى انديشه ناسيوناليسم در نجات بخشيدن سياهان از ظلم و ستم سفيدپوستان ، به عنوان ايدئولوژى مبارزه سياسى سياهان برگزيده شد.⁽²⁹⁵⁾

مرورى بر تاريخچه جنبش اسلامى سياهان آمريكا

آمريكاييان براى افزايش توليدات كشاورزى ( جنوب آمريكا) و صنعتى (شمال آمريكا)، تعداد زيادى از سياهپوستان آفريقايى را به بردگى گرفتند. اين سياهپوستان از ابتدايى ترين حقوق فردى و اجتماعى محروم بودند، و با آنها به عنوان بردگانى رفتار مى شد كه براى خدمت به سفيد پوستان آفريده شده اند، به همين علت از اواسط سده 11 ه‍ . ش ./ 17 م . تا اواسط سده 13 ه‍ . ش ./ 19 م . قيامهايى از سوى بردگان سياه عليه اربابان سفيد پوست روى داد.⁽²⁹⁶⁾
جنبشهاى ملى گرايانه سياهان ، در اوايل قرن حاضر به رهبرى (ماركوس گاروى )⁽²⁹⁷⁾ و (نوبل دروعلى )⁽²⁹⁸⁾ ادامه يافت ، به گونه اى كه فقط در سال 1298 ه‍ . ش ./ 1919 م ، 25 برخورد خونينِ نژادى در آمريكا اتفاق افتاد. امّا هيچ يك از اين قيامها ( قيامهاى ناسيوناليستى ) منجر به دستيابى سياهان به حقوق برابر با سفيد پوستان نشد. اين سرخوردگى و ناكامى گرايش جديدى را در فرايند مبارزات سياسى سياهان در دهه اول قرن سيزدهم هجرى شمسى / دهه سوم قرن بيستم ميلادى پديد آورد كه در صدد بود تا به گسترش و توسعه اسلام در جامعه سياهپوست آمريكا بپردازد ، اسلامى كه هيچگونه تمايزى بين انسانها مگر بر اساس گرايش جديد ، جنبش اسلامى سياهان آمريكادر سال 1309 خورشيدى / 1930 ميلادى شكل گرفت . اندكى بعد از آن ، اين جنبش از سوى (عاليجاه محمد)⁽²⁹⁹⁾ با تاءسيس (گروه ملت اسلام ) گسترش يافت . ملت اسلام صرفاً يك گروه سياسى نبود ، بلكه با شركت در فعاليتهاى اقتصادى سودآور در جهت ارتقاء مادى زندگى سياهان تهيدست گام برداشت . اين جنبش پس از مرگ عاليجاه محمد، على رغم انشعابات مختلف ، به عنوان مهمترين و گسترده ترين گروه اسلامى سياهان آمريكا به موجوديت خود ادامه داد.⁽³⁰⁰⁾

رهبران جنبش اسلامى سياهان

(والاس دى فرد محمد) اولين رهبر سياهان مسلمان آمريكا بود. او كارش را با تبليغ اسلام آغاز كرد، سپس براى نجات سياهان از محروميتهاى حقوقى و اجتماعى ، نخستين گروه سياسى مسلمانان را در بزرگترين شهر سياهپوست نشين يعنى (ديترويت ) تاءسيس كرد، و در فاصله كوتاهى پيروانى بالغ بر هشت هزار نفر پيدا كرد. امّا در سال 1311 ه‍ . ش . / 1932 م . پس از دو سال فعاليت مستمر ناگهان ناپديد شد.⁽³⁰¹⁾

پس از ناپديد شدن ناگهانى فرد محمد، رهبرى جنبش مسلمانان سياه به دست عاليجاه محمد افتاد. او تا زمان مرگش در سال 1354 ه‍ . ش . / 1975 م . رهبرى اين جنبش را بر عهده داشت . نقش عاليجاه محمد در جنبش اسلامى سياهان بيش از فرد كرد. و نيز به دائر كردن يك دانشگاه اسلامى مخصوص سياهان همت گمارد، و براى تثبيت موقعيت داخلى جنبش اسلامى سياهپوستان ، با كشورهاى اسلامى روابط دوستانه اى برقرار نمود. مجموعه اين اقدامات در سامان بخشيدن به جنبش ‍ سياهپوستان مسلمان و همچنين در ارتقاء دانش اسلامى و افزايش تحرك سياسى آنان مؤ ثر افتاد.⁽³⁰²⁾

بعد از مرگ عاليجاه محمد، فرزندش (والاس دى محمّد) رهبرى ملت اسلام را بر عهده گرفت . او پس از تصدى رهبرى مسلمانان آمريكا، نام كانون ملت اسلام را به جامعه جهانى تغيير داد. نام بلاليان ⁽³⁰³⁾ را براى مسلمانان سياه انتخاب كرد، و فعاليتهاى تجارى كانون ملت اسلام را متوقف ساخت . اين اقدامات با انتقاد گروهى از مسلمانان سياهپوست و برخى از متصديان مساجد مواجه شد. زيرا به اعتقاد آنها نام ملت اسلام ، اتحاد برانگيزتر، نام سياهان مسلمان جذاب تر و فعاليتهاى اقتصادى براى سياهان سودمندتر بود.⁽³⁰⁴⁾
اقدامات والاس دى محمّد، زمينه تفرقه و انشعابهاى مختلف را در پيروان كانون ملت اسلام فراهم آورد. بر اين اساس ‍ تعدادى از رهبران مسلمان سياهپوست از جمله (مالكوم ايكس )⁽³⁰⁵⁾ با انشعاب از كانون ملت اسلام ، گروه هاى اسلامى جديدى را در جامعه سياهپوستى آمريكا پديد آوردند.⁽³⁰⁶⁾ پس از ترور وى و بويژه با آغاز سالهاى نخستين دهه 70 ه‍ . ش ./ 90 م . جامعه سياهان مسلمان آمريكا تحت رهبرى (لوئيس فراخان ) به سوى اتحادى كه كانون ملت اسلام از آن بهره مند بود ، حركت كرده است .⁽³⁰⁷⁾

آمريكاييان از همان نخستين روزهايى كه سياهان آفريقايى را براى كار در مزارع به خدمت گرفتند، با آنها به صورت برده رفتار مى كردند. زيرا به عقيده سفيدپوستان آمريكايى ، سياهان ذاتاً بى لياقت و پَست آفريده شده اند، و به همين جهت فقط براى كار كردن ، كشته شدن وخدمت به سفيدپوستان خوبند. اين مسائل بردگان سياهپوست را مجذوب و همگامِ جنبش ضدبرده دارى سفيد پوستان شمال آمريكا ساخت . اين جنبش كه با هدف ظاهرى مبارزه با برده دارى جنوب آمريكا ولى در واقع به منظور دستيابى به زمينهاى مزروعى و مواد خام جنوب صورت گرفت ، به تشكيل آمريكا⁽³⁰⁸⁾ و صدور فرمان آزادى بردگان از سوى آبراهام لينكلن در سال 1242 ه‍ . ش ./ 1863 م . انجاميد.⁽³⁰⁹⁾
برخلاف انتظار سياهان ، فرمان لغو برده دارى منجر به برابرى حقوقى آنها نگرديد. بلكه نظام تبعيض نژادى ، با آثارِ به مراتب بدتر از نظام گذشته ، جايگزين سيستم برده دارى گرديد. بر اساس نظام جديد، سياهان از شخصيت اجتماعى ، امنيت شغلى و هويت ملّى محروم شدند، و محلهاى سكونت ، گورستانها، رستورانها، پاركها و حتى شيرهاى آب آشاميدنى شان جدا گرديد؛ از تصدى مشاغل مهم و كليدى ، تحصيل برابر با سفيد پوستان ، دستمزدهاى يكسان و... بى نصيب ماندند.⁽³¹⁰⁾

ناتوانى ناسيوناليسم سياه به رهبرى (ماركوس گاروى ) و (نوبل درو على ) در نجات سياهان از نظام تبعيض نژادى ، ناكامى كليساهاى مسيحى در متقاعد كردن سياهان ستمديده به بردبارى در برابر ظلم سفيد پوستان ، و نيز بحران اقتصادىِ آمريكا در سالهاى 1308 و 1309 ه‍ . ش ./ 1929 و 1930 م . كه منجر به قحطى و فقر بيشتر سياهان گرديد ، زمينه هاى مناسب براى پيامهاى اسلامى نهضتى بود كه فرد محمد و عاليجاه محمد تاءسيس كردند.⁽³¹¹⁾

مهمترين پيامهاى جذاب نهضت اسلامى سياهان عبارت بود از:

1 اتحاد تمام سياهپوستان آمريكايى در يك نظام برادرى سياهپوستى ؛
2 ايجاد يك نظام آموزشى مستقل از نظام آموزشى سفيدپوستان ؛
3 تلاش براى آزادى مسلمانان زندانى از زندانهاى آمريكا؛
4 تشكيل مدارس جداگانه دخترانه و پسرانه براى فرزندان مسلمانان ؛
5 آزادى مسلمانها در تبليغات اسلامى .⁽³¹²⁾

آثار نهضت اسلامى سياهان

برخى از نتايج مثبت ومنفى نهضت اسلامى سياهان را مى توان به شرح ذيل برشمرد.
فرد محمد اولين رهبر سياهان مسلمان در سال 1311 ه‍ . ش ./ 1932 م . به طرز شگفت آورى ناپديد شد. عاليجاه محمد در طى بيش از چهار دهه رهبرى كانون ملت اسلام بارها بازداشت و زندانى گرديد.مالكوم ايكس هم از رهبران با نفوذ مسلمان آمريكايى است كه در دهه 40 و 50 ه‍ . ش ./ 60 و 70 م . ترور شد. اما هيچ يك از اين ترورها در خاموش كردن جنبش ‍ اسلامى سياهان مؤ ثر نيفتاد. بلكه تظاهرات متعدد ميليونها انسان سياهپوست مسلمانِ معترض به نظام تبعيد نژادى و ... در اواسط دهه 70 ه‍ . ش . / 90 م . نشان از تشديد گسترش نهضت اسلامى سياهان دارد.⁽³¹³⁾
جويانه مسلمانان سياه مانند ممنوعيت منع آرايش موىِ زنان مسلمان ،⁽³¹⁴⁾ هيچ گونه بهبودى در موقعيت اجتماعى آنان صورت نگرفته است . بلكه هنوز هم حقير شمرده مى شوند و با آنان به عنوان موجوداتى پَست رفتار مى شود .

تفرقه و عقايد خرافى و مخالفت سردمداران آمريكايى ، علتهاى ناكامى نهضت اسلامى سياهان آمريكا در نيل به هدفهاى مورد نظر است . تغيير شعار برادرى سياهان به برادرى جهانى (برادرى سياهان و سفيدپوستان ) از سوى اتحاديه مساجد مسلمان به رهبرى مالكوم ايكس از جلوه هاى تفرقه ، و اعتقاد به الوهيت فرد محمد از سوى پيروانش ، از مصداقهاى عقايد خرافى سياهان به شمار مى رود⁽³¹⁶⁾ كه معجونى از افسانه هاى آفريقايى ، تعاليم مسيحيت و احكام اسلامى است .⁽³¹⁷⁾

گسترش جنبش اسلامى سياهان آمريكا تا حد زيادى متاءثر از پيروزى انقلاب اسلامى ايران است ، زيرا با پيروزى انقلاب اسلامى ، موج اسلام خواهى در بين سياهان آمريكا آهنگ سريعترى پيدا كرده است ، به دفعات تظاهرات چندميليونى سياهان و سياهان مسلمان با شعارهاى (الله اكبر) به دعوت گروه امت اسلام در آمريكا صورت گرفته است ، لوئيس فراخان در سال 1374 ه‍ . ش .به ايران مسافرت كرده ، و از 1100 مسجد آمريكا، 800 باب آن در ده سال اخير بنا شده است و نيز آمار كسانى كه همانند ايرانيان مسلمان لباس مى پوشند و همچنين تعداد افرادى كه مسلمان مى شوند ، در حال گسترش است .

http://www.afkarenow.com/jonbesh%20ha/amirka.htm